Beyin yiyen amip olarak tanınan Naegleria fowleri kaynaklı enfeksiyonlar, dünya genelinde endişe verici bir artış gösteriyor. Uzmanlar, bu ölümcül tek hücreli organizmanın yayılmasında iklim değişikliğinin önemli bir rol oynadığını ifade ediyor. Daha önce soğuk bölgelerde varlık gösteremeyen amip, küresel ısınmayla birlikte yaşam alanını genişletiyor.
Bu tehlikeli amip, özellikle sıcak tatlı sular, kaplıcalar ve yeterince bakımı yapılmayan havuzlar gibi ortamlarda bulunuyor. İnsan vücuduna burun deliklerinden girerek beyne ulaşan Naegleria fowleri, hızla beyin dokusuna saldırarak Primer Amibik Menenjoensefalit (PAM) adı verilen ölümcül bir enfeksiyona yol açıyor. Enfekte olan kişilerde genellikle bir hafta içinde hayatını kaybetme riski bulunuyor.
Kosta Rika’da yaşanan trajik bir olay, bu amibin yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. 11 yaşındaki Jordan Smelski, ailesiyle tatildeyken su kaydıraklarından kaydıktan sonra rahatsızlanmış, halüsinasyonlar görmeye başlamış ve yedi gün sonra yaşamını yitirmişti. Babası Steve Smelski, oğlunun “bir gün, bir kez yüzdüğünü ve şimdi aralarında olmadığını” belirterek yaşadığı şoku dile getirdi.
Geçtiğimiz yıllarda Hindistan’da 200’den fazla vaka tespit edilmesi, küresel çapta en büyük salgınlardan biri olarak kayıtlara geçti. Ancak bu nadir görülen enfeksiyonun son 20 yılda kuzey yarımkürede, İtalya ve Belçika gibi ülkelerde, hatta ABD’nin Minnesota gibi daha soğuk eyaletlerinde de görülmeye başlaması dikkat çekiyor. 2023’te Tayvan’da kapalı bir sörf tesisinde amibe maruz kalan bir erkek ile ABD’de başka bir kişinin hayatını kaybetmesi, amibin göl ve nehir dışındaki ortamlarda da risk oluşturduğunu gösteriyor. Slovakya’da da ilk doğrulanmış vaka geçen yıl kaydedildi.
Amibin yol açtığı enfeksiyonların ölüm oranı yaklaşık %97 gibi oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor. Ancak Hindistan’da 14 yaşındaki Afnan Jasim’in zamanında teşhis ve tedavi sayesinde hayatta kalmayı başarması, umut vadeden bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, daha erken teşhis, sağlık çalışanları arasında artan farkındalık ve tutarlı tedavi protokollerinin, enfeksiyon sonuçlarının iyileştirilmesine katkıda bulunabileceğini belirtiyor. Ancak genel olarak, beyin dokusunda sıvı birikimi ve tahribata yol açan bu amibin sebep olduğu enfeksiyonlar, genellikle geri dönüşü olmayan ciddi sonuçlar doğuruyor.